Batterijopslag voor mkb verstandig kiezen

Een bedrijfspand met zonnepanelen kan op een zonnige middag veel meer stroom produceren dan op dat moment nodig is. Tegelijk kan diezelfde onderneming in de ochtend of rond sluitingstijd een hoge vermogenspiek veroorzaken door machines, koelinstallaties of laadpalen. Batterijopslag voor mkb kan die verschillen opvangen, maar alleen wanneer de batterij past bij het werkelijke verbruiksprofiel, de netaansluiting en de bedrijfsplannen.

De vraag is daarom niet alleen hoeveel kilowattuur opslag u wilt plaatsen. Minstens zo relevant is hoeveel vermogen de batterij moet kunnen leveren, wanneer zij mag laden en ontladen en welke verbruikers prioriteit krijgen. Een batterij zonder goede aansturing is al snel een dure voorraadkast voor stroom. Als onderdeel van een slim energiesysteem kan zij juist een praktisch middel zijn om pieken af te vlakken, zelf opgewekte energie beter te gebruiken en de beschikbare netcapaciteit slimmer te verdelen.

Wanneer batterijopslag voor mkb daadwerkelijk waarde toevoegt

De meest herkenbare toepassing is het verhogen van het eigen verbruik van zonnestroom. Produceert uw installatie overdag meer dan uw bedrijf afneemt, dan kan een batterij een deel van dat overschot bewaren voor later op de dag. Dat is vooral interessant bij bedrijven die in de late middag, avond of vroege ochtend nog elektriciteit gebruiken.

In de praktijk ligt de grootste zakelijke waarde vaak bij peak shaving. Daarbij levert de batterij tijdelijk vermogen zodra de afname boven een vooraf ingestelde grens dreigt uit te komen. Denk aan een werkplaats waar een compressor, lasmachine en laadpalen toevallig gelijktijdig inschakelen. De batterij vangt dan een deel van die piek op, waardoor de netaansluiting minder zwaar wordt belast.

Dat kan relevant zijn als uitbreiding van de aansluiting kostbaar is, lang duurt of door netcongestie niet direct mogelijk is. Een batterij creëert geen extra netcapaciteit, maar kan wel helpen om de capaciteit die er al is beter te benutten. Voor een bedrijf dat laadinfra wil toevoegen zonder meteen de volledige aansluiting te verzwaren, is dat vaak een concreet vraagstuk.

Ook dynamische tarieven kunnen een rol spelen. De batterij kan laden op gunstige momenten en energie beschikbaar houden voor duurdere uren. Dit vraagt wel om een systeem dat rekening houdt met uw eigen opwek, bedrijfsproces, contractvorm en eventuele vermogensgrenzen. Alleen reageren op uurprijzen is onvoldoende als hierdoor juist een ongewenste afnamepiek ontstaat.

Begin met meten, niet met batterijcapaciteit

Een goed advies begint met kwartierwaarden of, nog beter, met gedetailleerde meetdata van het pand. Jaarverbruik vertelt hoeveel energie u in totaal gebruikt, maar niet wanneer die energie nodig is. Juist die tijdsverdeling bepaalt of opslag technisch en financieel logisch is.

We bekijken onder meer de basislast buiten openingstijden, de productiecurve van zonnepanelen, de hoogste afnamepieken en het gelijktijdig gebruik van grote verbruikers. Ook toekomstige plannen horen op tafel: extra laadpunten, elektrificatie van bedrijfsprocessen, uitbreiding van zonnepanelen of een koelcel kunnen de situatie volledig veranderen.

Een bedrijf met een hoog verbruik in de middag heeft bijvoorbeeld een ander batterijprofiel dan een onderneming die vooral 's avonds voertuigen laadt. Bij de eerste situatie kan eigen zonnestroom direct worden ingezet en is een batterij mogelijk kleiner. Bij de tweede situatie kan opslag aantrekkelijk zijn, maar moet de batterij voldoende energie hebben om de avondvraag te ondersteunen.

Vermogen en capaciteit zijn twee verschillende keuzes

Batterijcapaciteit drukken we uit in kilowattuur, afgekort kWh. Dit geeft aan hoeveel energie de batterij kan opslaan. Het batterijvermogen drukken we uit in kilowatt, kW. Dit bepaalt hoe snel de batterij kan laden of ontladen.

Een batterij van 100 kWh met 25 kW vermogen kan vier uur lang ongeveer 25 kW leveren, maar helpt beperkt wanneer er gedurende tien minuten een piek van 80 kW moet worden opgevangen. Andersom is een batterij met hoog vermogen en weinig capaciteit snel leeg als een piek lang aanhoudt. Voor peak shaving is het vermogen vaak de eerste kritische factor. Voor het verschuiven van zonnestroom naar de avond telt de capaciteit zwaarder.

Ook de omvormer, bekabeling, hoofdverdeler en netaansluiting moeten op deze vermogens zijn berekend. De batterij is dus geen los product dat naast de bestaande installatie wordt gezet. Hij wordt onderdeel van de elektrische infrastructuur en moet volgens de geldende normen, waaronder NEN 1010, veilig en selectief worden ingepast.

De aansturing bepaalt het resultaat

Een Energy Management System, oftewel EMS, meet continu wat er gebeurt op de aansluiting. Het systeem ziet de productie van zonnepanelen, de afname van het gebouw, de laadstatus van de batterij en - indien gewenst - het verbruik van afzonderlijke groepen of laadpalen. Op basis daarvan stuurt het systeem de batterij aan.

Die regelstrategie moet passen bij uw doel. Wie vooral netpieken wil voorkomen, reserveert batterijvermogen voor momenten waarop de afnamegrens in zicht komt. Wie zelfconsumptie prioriteit geeft, zal zonnestroom opslaan zodra teruglevering ontstaat. Bij dynamische tarieven kan het EMS ook prijsprikkels meenemen, maar altijd binnen de technische grenzen van de aansluiting en de gekozen bedrijfsstrategie.

Een veelgemaakte denkfout is dat een batterij op elk moment volledig beschikbaar is voor iedere functie. Dat kan niet. Als de batterij overdag helemaal wordt gebruikt voor handel op prijsverschillen, is er mogelijk onvoldoende reserve voor de laadpiek aan het einde van de middag. Daarom leggen we vooraf prioriteiten vast. Bedrijfscontinuïteit, vermogensbegrenzing, eigen verbruik en prijsoptimalisatie kunnen allemaal waardevol zijn, maar niet altijd tegelijk maximaal.

Bij complexere panden kan de aansturing ook samenwerken met laadpalen, zonnepanelen en gebouwautomatisering. Zo kunnen laadpalen tijdelijk minder vermogen vragen wanneer de hoofdafname stijgt. Vaak is die combinatie efficiënter dan uitsluitend een grotere batterij plaatsen.

Noodstroom: mogelijk, maar geen standaardfunctie

Sommige ondernemers willen batterijopslag gebruiken als voorziening bij een stroomstoring. Dat kan, maar een standaard batterij-installatie blijft bij netuitval meestal uitschakelen. Voor noodstroom zijn aanvullende voorzieningen nodig, zoals een geschikte omvormer, een omschakelvoorziening en een zorgvuldig bepaald noodstroomcircuit.

Daarbij is de eerste vraag welke processen werkelijk moeten blijven draaien. Voor een kantoor kan dat netwerkapparatuur, verlichting en een server zijn. Voor een bedrijf met koeling of productie ligt dat anders. Niet iedere zware verbruiker is realistisch of noodzakelijk om op batterijvermogen door te laten werken.

De benodigde autonomie hangt af van het vermogen van die kritieke groepen en de gewenste duur van de back-up. Ook zonnepanelen leveren tijdens een storing niet vanzelf bruikbare stroom. Het systeem moet technisch in staat zijn een veilig lokaal net te vormen en de opwek daarop te regelen. Noodstroom is daarom een ontwerpkeuze die vanaf het begin moet worden meegenomen, niet een functie die later zonder gevolgen wordt toegevoegd.

Veiligheid, locatie en beheer horen bij het ontwerp

Een zakelijke batterij vraagt om een geschikte opstelplaats. Bereikbaarheid voor onderhoud, ventilatie, temperatuur, brandveiligheid, bescherming tegen aanrijding en de route van kabels zijn allemaal onderdelen van het plan. De beste plaats is niet automatisch de plek met de meeste vrije vloeroppervlakte.

Ook beheer na oplevering verdient aandacht. Via monitoring zijn laadstatus, vermogensstromen, storingen en afwijkend gedrag inzichtelijk. Dat maakt het mogelijk om instellingen bij te sturen wanneer uw bedrijf verandert. Groeit het aantal elektrische voertuigen of verschuift de werktijd, dan kan een eerder passende regelstrategie minder goed aansluiten.

B.Y. Roersen Duurzame Energie kijkt daarom niet alleen naar batterijmerk en capaciteit, maar naar het samenspel tussen opwek, aansluiting, verdeling, laadinfra en besturing. Dat voorkomt dat een batterij wordt gedimensioneerd op aannames die later niet blijken te kloppen.

Kies op basis van uw bedrijfsproces

Batterijopslag is geen oplossing die voor ieder mkb-bedrijf hetzelfde rendement oplevert. Heeft u weinig gelijktijdigheid, nauwelijks zonnestroom en geen beperking op de aansluiting, dan kan investeren in meten, energiemanagement of slim laden eerst logischer zijn. Heeft u terugkerende pieken, groeiende elektrificatie of een aansluiting die de bedrijfsplannen belemmert, dan kan opslag juist een gerichte technische stap zijn.

De beste batterij is uiteindelijk niet de grootste, maar de batterij die aantoonbaar aansluit op uw bedrijfsritme. Laat daarom eerst de energiestromen en toekomstige belasting goed in kaart brengen. Dan wordt batterijopslag een onderbouwde keuze die uw installatie meer grip geeft, in plaats van een kostbare voorziening waarvan de mogelijkheden onbenut blijven.