Load balancing instellen bij uw laadpaal

Een elektrische auto laden terwijl de warmtepomp draait, de inductiekookplaat aanstaat en de zonnepanelen wisselend vermogen leveren: juist dan bewijst load balancing zijn waarde. Met load balancing instellen laadpaal voorkomt u niet alleen dat de hoofdzekering te zwaar wordt belast, maar benut u de beschikbare capaciteit ook slimmer. Dat is relevant voor een bestaande woning met een 1-faseaansluiting, maar net zo goed voor een bedrijfspand met meerdere laadpunten.

De laadpaal krijgt daarbij geen vaste maximale laadstroom die altijd beschikbaar moet zijn. Hij past het laadvermogen continu aan op wat er op dat moment in het pand gebeurt. Dat klinkt eenvoudig, maar een goede werking hangt af van de aansluiting, de meterkast, de meetwijze en de rest van het energiesysteem.

Wat doet load balancing bij een laadpaal?

Load balancing, ook wel dynamische load balancing genoemd, meet hoeveel stroom een woning of bedrijf op dat moment afneemt. De laadpaal verlaagt zijn laadvermogen zodra andere grote verbruikers veel capaciteit vragen. Daalt het overige verbruik weer, dan kan de auto sneller laden.

Stel dat een woning een 3 x 25 A-aansluiting heeft. Zonder dynamische regeling kan een laadpaal die op 11 kW laadt samen met koken, een warmtepomp en andere apparaten de beschikbare capaciteit overschrijden. De hoofdzekering of hoofdschakelaar is niet bedoeld als dagelijks beveiligingsmechanisme tegen zulke pieken. Met load balancing houdt de laadpaal rekening met de actuele ruimte binnen de aansluiting.

De auto laadt dus niet per definitie langzamer. Hij laadt vooral op de momenten waarop daar elektrisch ruimte voor is. Voor veel huishoudens is dat ruim voldoende, omdat een auto vaak urenlang aangesloten staat. Wie om 18.00 uur thuiskomt en de volgende ochtend vertrekt, heeft meestal geen maximale laadsnelheid gedurende de hele nacht nodig.

Waarom het instellen meer is dan een vinkje in een app

Bij veel laadpalen is load balancing als functie beschikbaar. Dat betekent nog niet dat iedere installatie automatisch goed is ingesteld. De laadpaal moet weten wat de maximale aansluitwaarde is, hoe de fasen belast worden en welke minimale laadstroom de auto accepteert. Ook moet de meetmodule op de juiste plek in de installatie meten.

Bij een 3-faseaansluiting is faseverdeling een belangrijk aandachtspunt. Een woning kan bijvoorbeeld op één fase tijdelijk veel zwaarder belast worden door bestaande groepen. Een laadpaal die 3-fase laadt, moet dan niet alleen naar het totale vermogen kijken, maar ook naar de belasting per fase. Anders lijkt er op papier nog capaciteit beschikbaar, terwijl één fase in de praktijk te zwaar wordt belast.

De minimale laadstroom speelt eveneens mee. Veel auto's laden pas vanaf ongeveer 6 A per fase. Is er minder ruimte, dan pauzeert de laadpaal tijdelijk. Dat is normaal gedrag en geen storing. Zodra het verbruik in huis afneemt, start of verhoogt het laden weer.

Een correcte configuratie vraagt daarom om controle van de meterkast, de hoofdbeveiliging, de kabelroute, de gekozen laadpaal en de communicatie tussen meetmodule en laadpunt. Werkzaamheden aan de meterkast en aanpassingen aan de vaste elektrische installatie horen hierbij door een vakbekwaam installateur volgens de geldende normen te worden uitgevoerd.

Load balancing instellen laadpaal: statisch of dynamisch?

Een laadpaal kan op verschillende manieren worden begrensd. Welke vorm passend is, hangt af van het gebruik en de technische situatie.

Statische begrenzing

Bij een statische instelling krijgt de laadpaal een vaste maximale stroom, bijvoorbeeld 16 A. Dit kan een bruikbare keuze zijn wanneer de aansluiting voldoende ruim is, het overige verbruik voorspelbaar blijft en er geen uitbreiding wordt verwacht. Het voordeel is eenvoud. Het nadeel is dat de laadpaal ook beperkt blijft wanneer er op een rustig moment juist veel capaciteit beschikbaar is.

Voor een recreatiewoning, een eenvoudige bedrijfslocatie of een situatie waarin de laadbehoefte beperkt is, kan dit passend zijn. In een huishouden met een warmtepomp, elektrisch koken en wisselend verbruik is het vaak minder toekomstvast.

Dynamische begrenzing

Dynamische load balancing meet de actuele belasting en stelt het laadvermogen daarop bij. Daarmee benut u de aansluiting beter zonder deze structureel te verzwaren. Vooral bij woningen met meerdere elektrische grootverbruikers is dit doorgaans de logische keuze.

Er zit ook een nuance aan. Dynamische regeling lost geen structureel capaciteitstekort op. Als een pand langdurig bijna de volledige aansluitwaarde nodig heeft, blijft er voor de auto weinig ruimte over. Dan is het verstandig om niet alleen naar de laadpaal te kijken, maar naar het volledige energieprofiel, mogelijke fasenverdeling en eventueel een zwaardere aansluiting of slim energiebeheer.

Zonnepanelen, thuisbatterij en dynamische tarieven

Load balancing wordt interessanter zodra de laadpaal onderdeel is van een breder energiesysteem. Zonnepanelen kunnen op een zonnige middag veel vermogen leveren, maar de opbrengst verandert snel bij bewolking. Een thuisbatterij kan laden of ontladen, terwijl een dynamisch energiecontract de voordeligste laadmomenten beïnvloedt.

Een standaard load-balancingfunctie kijkt meestal eerst naar de veiligheid en aansluitcapaciteit. Dat is de basis. Een Energy Management System kan daarbovenop sturen op eigen opwek, batterijstatus, energieprijzen en gewenste vertrektijden. De laadpaal krijgt dan niet alleen het signaal hoeveel er technisch mogelijk is, maar ook wanneer laden financieel of energetisch logisch is.

Dat vraagt wel om duidelijke prioriteiten. Wilt u de auto zoveel mogelijk met zonnestroom laden, of moet deze elke ochtend gegarandeerd een bepaald laadniveau hebben? Moet de thuisbatterij reserve houden voor noodstroom, of mag deze worden ingezet om pieken af te vlakken? Er bestaat geen universeel beste instelling. De juiste keuze volgt uit uw rijpatroon, installatie en wensen.

Wanneer is een meterkastaanpassing nodig?

Load balancing voorkomt vaak dat een zwaardere netaansluiting direct nodig is, maar maakt een verouderde of te kleine meterkast niet geschikt voor een laadpaal. Er moet ruimte zijn voor de benodigde beveiligingen en de installatie moet passen bij de laadcapaciteit en kabeldoorsnede. Ook de aardingsvoorziening en het type aardlekbeveiliging verdienen aandacht.

Bij oudere woningen zien we regelmatig dat de beschikbare ruimte in de groepenkast beperkt is, dat fase-indeling niet logisch is opgebouwd of dat toekomstige uitbreidingen nog niet zijn meegenomen. Denk aan zonnepanelen, een warmtepomp, een thuisbatterij of elektrisch koken. Een laadpaal is dan een goed moment om verder te kijken dan één extra groep.

Voor zakelijke locaties geldt hetzelfde, maar op grotere schaal. Bij meerdere laadpunten kan onderlinge load balancing nodig zijn: het beschikbare vermogen wordt verdeeld over alle auto's die tegelijk laden. Daarbij kunnen gebruikersrechten, laadprioriteiten en piekbelasting een rol spelen. Eén laadpunt dat op volle snelheid laadt, mag niet onbedoeld de rest van de bedrijfsvoering beperken.

Praktische situaties uit de installatiepraktijk

In een gezin met een 1-faseaansluiting en een plug-in hybride is een laadpunt met dynamische regeling vaak voldoende om zonder aanpassing van de aansluiting te laden. De laadsnelheid varieert dan sterker, maar voor nachtelijk laden is dat meestal geen bezwaar.

Bij een woning met 3 x 25 A, zonnepanelen, een warmtepomp en een volledig elektrische auto is 3-fase laden met fasebewaking doorgaans verstandiger. Niet omdat de auto altijd op 11 kW moet laden, maar omdat het systeem de beschikbare ruimte nauwkeuriger kan gebruiken.

Bij een ondernemer met vier laadpunten is vooral het totale gelijktijdige vermogen bepalend. Als alle voertuigen rond dezelfde tijd aankomen, verdeelt een goed ingericht systeem de capaciteit. Vertrekt één voertuig eerder, dan kan dat voertuig prioriteit krijgen. Zo voorkomt u onnodige pieken zonder dat er direct een kostbare verzwaring nodig is.

Controle na oplevering blijft waardevol

Na installatie is het verstandig om de werking te controleren tijdens herkenbare piekmomenten, bijvoorbeeld wanneer er wordt gekookt of wanneer de warmtepomp actief is. Niet om zelf instellingen in de meterkast te wijzigen, maar om te verifiëren dat het laadgedrag aansluit bij de verwachting. Ook een gewijzigde auto, extra zonnepanelen of een thuisbatterij kan aanleiding zijn om de configuratie opnieuw te beoordelen.

Een laadpaal is geen los apparaat aan de gevel. Zodra u hem ziet als onderdeel van uw volledige energiehuishouding, wordt duidelijk waarom een zorgvuldig ingestelde load balancing zoveel verschil maakt. Het doel is niet de hoogst mogelijke laadsnelheid op elk moment, maar veilig laden met de capaciteit die er op dat moment verstandig beschikbaar is.